|
Podczas letniego czy też weekendowego wypoczynku warto odwiedzić liczne w Polsce ogrody, w których zobaczymy kolekcje roślin występujących naturalnie w kraju, jak również w innych zakątkach świata. Większość eksponatów jest opisana nazwą i pochodzeniem.
Najbogatsze, odpowiednio udokumentowane, wzorcowo oznaczone i prowadzone przez specjalistów systematyczne kolekcje roślinne, np. kolekcja starych odmian jabłoni mogą ubiegać się o miano „Kolekcji Narodowej” nadawane przez Polskie Towarzystwo Ogrodów Botanicznych www.ptob.org.pl. Kolekcje takie posiadają: Arboretum SGGW w Rogowie, Ogród Botaniczny UAM w Poznaniu, Ogród Botaniczny IHAR w Bydgoszczy, Arboretum Bolestraszyce, Ogród Dendrologiczny AR im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu.
Ogrody botaniczne tworzone są w celach naukowo-badawczych, ochrony rzadkich gatunków i odmian (szczególnie krajowych), na potrzeby dydaktyczne uczelni i innych ośrodków naukowych, jak również pełnią funkcję rekreacyjną i popularyzowania wiedzy o przyrodzie.
Każdy ogród zlokalizowany w mieście czy na obszarach pozamiejskich, jest inny w swoim charakterze, i w każdym znajdziemy coś ciekawego dla oka i ucha, gdyż bogactwo roślinności doceniają również ptaki (szczególnie w arboretach).
Tereny ogrodów, odpowiednio zagospodarowane i urządzone, stanowić mogą wspaniałe miejsce odpoczynku podczas zwiedzania miasta, czy też docelowy obiekt zainteresowania turysty, któremu kontakt z przyrodą nie jest obojętny.
W ogrodach botanicznych spotkać możemy kolekcje roślin objętych ochroną gatunkową, co pozwala nam również na przyswojenie wiedzy o tych gatunkach1),2) , a to nierzadko może uchronić przed nieświadomym zniszczeniem tych roślin, kiedy spotkamy je w naturalnych siedliskach.
Szczególnym rodzajem ogrodów botanicznych są arboreta, czyli ogrody dendrologiczne (łac. arbor – drzewo), w których kolekcjonuje się drzewa i krzewy w celach naukowo-badawczych, hodowlanych i edukacyjnych, a także na potrzeby ochrony rzadkich odmian. Często przy arboretach znajdują się szkółki i punkty sprzedaży roślin. Arboretum może stanowić dział ogrodu botanicznego lub stanowić oddzielną jednostkę, jak np. arboreta leśne.
Kolejny ciekawy rodzaj ogrodu - alpinarium, przeznaczony jest do uprawy roślin wysokogórskich i może być odrębnym ogrodem lub może stanowić element ogrodu botanicznego obejmującego inne formy (np. w Warszawie, Lublinie, Myślęcinku czy we Wrocławiu) czy arboretum (np. Marcule, Stradomia Dolna). Specjalnie wybrany lub sztucznie ukształtowany teren (skałki, głazy, kamienie) ozdobiony pięknymi okazami roślin z rejonów alpejskich stanowi dużą atrakcję przyrodniczą i cieszy oko swym pięknem, dodając energii i zachęcając do górskich wojaży.
Podobnie, wyróżnić można ogrody roślin leczniczych, specjalizujące się w kolekcjonowaniu gatunków o właściwościach znajdujących zastosowanie w medycynie.
Specyficzną odmianą ogrodu botanicznego są palmiarnie, gdzie w specjalnych szklarniach uprawia się rośliny pochodzące głównie z krajów tropikalnych.
Różnorodność biologiczną ogrodów charakteryzuje liczba taksonów, czyli jednostek systematyki biologicznej organizmów, np. podgatunków, gatunków, rodzajów, rodzin. Pojęcie taksonu dotyczy grupy organizmów charakteryzujących się względem innych cechami na tyle odrębnymi, że mogą one zostać zaliczone do konkretnej kategorii systematycznej, na dowolnym poziomie hierarchicznego systemu klasyfikacji biologicznej (roślin lub zwierząt).
Poniżej zamieszczamy podstawowe informacje o lokalizacji ogrodów botanicznych3) i innych ogrodów o podobnym charakterze w Polsce, porach roku i godzinach otwarcia dla odwiedzających wraz odnośnikami do stron internetowych jednostek zarządzających ogrodami.
Wiele ośrodków dysponuje ciekawą ofertą edukacyjną dla szkół, stanowiąc miejsce godne polecenia dla przeprowadzenia tzw. zielonych lekcji w różnych zakątkach kraju.
Informacje nt. działalności ogrodów botanicznych znaleźć można również na stronach Polskiego Towarzystwa Ogrodów Botanicznych: www.ptob.org.pl .
1) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. Nr 168 poz..1764).
2) Patrz artykuł: „Kolekcje roślin chronionych i zagrożonych oraz gatunków objętych konwencją berneńską w polskich ogrodach botanicznych” (Biuletyn Ogrodów Botanicznych , Muzeów i Zbiorów 16(1): 47-184, 2007), dostępny na stronach Instytutu Botaniki PAN w Krakowie: www.ib-pan.krakow.pl w zakładce: Wydawnictwa – Czasopisma PTB on-line.
3) Prowadzenie ogrodu botanicznego wymaga zezwolenia Ministra Środowiska, zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. (Dz.U. Nr 92 poz.880 z późn.zm.).
| 
